Voor de oorlog kent de gemeente Muntendam een kleine Joodse gemeenschap. Ze zijn lid van de Joodse gemeenschap in Veendam. Van de veertien ‘volbloed’ Joden overleven er twaalf de oorlog niet. Twee van hen duiken onder en blijven deporatie bespaard.

De kehilla (joodse gemeente) Veendam-Wildervank, Muntendam en Meeden telde eind negentiende eeuw 620 zielen. In 1892 was er een hoogtepunt in het bestaan van de israëlitische gemeente: te Veendam werd een nieuwe synagoge ingewijd. Dankzij een legaat van Mozes Tof (een slager, geboren in 1871 in Veendam en gestorven op 3 december 1942 te Auschwitz) van ruim fl 14.000 werd de bestaande synagoge geheel vernieuwd en heeft men de schoollokalen opnieuw kunnen inrichten. De afronding van de verbouwing werd gevierd met een diner in Hotel De Leeuw in Veendam. Hierbij waren driehonderd gasten aanwezig.  De festiviteiten duurden het hele weekend.

Eén van de bekendere Joodse inwoners van Muntendam was in de 20ste eeuw de geneesheer Izak Cohen. Hij  was van circa 1863 tot 1909 arts in Muntendam. Hij had veel aandacht voor de situatie onder de armen en was van 1872 tot 1882 “armendokter” waarvoor hij 575 gulden per jaar voor ontving van de gemeente. Izak Cohen i nog een aantal jaren raadslid geweest van de gemeente Muntendam. Van hem was de uitspraak “Muntendam is arm aan rijken en rijk aan armen”. Na zijn pensionering zijn Izak en zijn vrouw naar Amsterdam vertrokken.

 

Verordeningen

De oorlog betekent het einde voor de Joodse gemeenschap in de gemeente Muntendam. In de tweede helft van 1941 komen de Joodse bedrijven in handen van de bezetter en mogen Joden niet meer bij ‘Arische’ mensen in dienst. Een grote schok is de verordening van juli 1942, waarin Joden niet meer zonder toestemming de gemeentegrenzen mogen overschrijden. De synagoge was in Veendam gevestigd. Zonder toestemming kunnen ze de synagoge niet meer bezoeken.

Slagersbedrijf

De meeste Joodse families in Muntendam wonen aan de Kerkstraat. Daar zijn de meeste gezinnen slager. Eén familie is in het gehele land bekend: de familie Levitus.